Merkez Bankası'ndan Bankalara Bloke Zorunluluğu Geldi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), enflasyonla mücadele kapsamında kredi genişlemesini kontrol altına almak adına makroihtiyati çerçevede radikal bir adıma daha imza attı. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenleme ile birlikte, vatandaşların günlük nakit ihtiyaçlarını karşılamak veya kısa vadeli finansman sağlamak amacıyla sıklıkla başvurduğu kredili mevduat hesapları (KMH) için çok sıkı bir takip rejimi başlatıldı. Kredi kartı limitleri ve ihtiyaç kredilerinde uygulanan kısıtlamaların ardından bireysel tüketicinin son finansman kapısı olarak gördüğü ek hesap kanalları, Merkez Bankasının bu hamlesiyle resmen mercek altına alındı.

Aylık Yüzde 1 Sınırını Korunmalı

TCMB tarafından devreye alınan yeni mekanizma, bankaların ek hesap portföylerindeki aylık büyüme hızını çok dar bir tavan içinde tutmayı hedefliyor. Finans dünyasında kartları yeniden karacak olan bu sert yaptırım modelinin teknik detayları şu şekilde öne çıkıyor:

• Aylık Yüzde 1 Büyüme Eşiği: Bankalar, KMH kanallarındaki toplam bakiye büyümesini her ay maksimum yüzde 1 seviyesinde tutmak zorunda kalacak. Bu yasal sınırın altında kalan büyüme oranları için herhangi bir yaptırım uygulanmayacak.

• Aşan Tutar Kadar Bloke Şartı: Aylık yüzde 1 sınırının aşılması durumunda, limiti aşan net tutar kadar Türk lirası zorunlu karşılık Merkez Bankası nezdinde bloke edilecek.

• Plasman Kapasitesi Daralacak: Aşım miktarının karşılığını faizsiz bir şekilde merkezde tutmak zorunda kalacak olan bankaların bilanço maliyetleri ciddi oranda yükselecek. Bu durum, ek hesap portföyü geniş olan bankaların fonlama kapasitesini ve hareket alanını doğrudan kısıtlayacak.

Limit Artırmak Artık Kolay Olmayacak

Son dönemde bireysel krediler ve kart limitlerine yönelik üst üste getirilen kısıtlamalar, özellikle maaş müşterilerine otomatik tanımlanan veya kampanyalarla yükseltilen KMH hesaplarını bireysel finansmanın kısa vadeli sigortası haline getirmişti. Ancak bankaları maliyet baskısı altında bırakacak olan bu son düzenlemenin, sokaktaki vatandaşa yansımaları oldukça hissedilir olacak.

Piyasalarda kısa sürede gözlemlenmesi beklenen olası etkiler şu şekilde listeleniyor:

• Mevcut kredili mevduat hesaplarında talep edilen limit artış süreçleri belirgin şekilde zorlaşacak.

• Bankaların dijital kanallardan sunduğu tek tıkla otomatik veya kampanyalı limit büyütme teklifleri bıçak gibi kesilecek.

• Yeni ek hesap başvurularında gelir beyanı, kredi notu ve hane halkı mali yapısı çok daha sıkı değerlendirme kriterlerine tabi tutulacak.

• Bankaların bu kanalı daha tasarruflu kullanmak istemesi nedeniyle ek hesap kullanım maliyetlerinde ve yan komisyonlarda sınırlı yükselişler gündeme gelebilecek.

Ekonomi yönetimi, sadece politika faizini yüksek tutmakla kalmayıp tüketim talebini tetikleyen en kılcal finansal damarları bile ayrı ayrı kontrol ederek iç talep kaynaklı enflasyon baskısını kırmayı amaçlıyor. Bankaları müşteri profillerini yeniden gözden geçirmeye zorlayacak olan bu karar, piyasadaki sıcak para akışını yavaşlatmada çok kritik bir eşik olarak kabul ediliyor.