SGK Uzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi'ndeki köşe yazısında Sosyal Güvenlik Kurumu'nun alacaklarının tahsiline ilişkin uygulamaya dair değerlendirmelerde bulundu. Karakaş, SGK'dan gelir veya aylık alan ve belirli borçları bulunan kişilerin maaşlarından, mevzuat çerçevesinde otomatik kesinti yapılabileceğini ifade etti.
Karakaş'ın aktardığına göre, uygulama kapsamında özellikle genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları ve bazı sosyal güvenlik prim borçları öncelikli olarak tahsil edilecek.
Hangi Emeklilerin Maaşından Kesinti Yapılabilecek?
Karakaş'ın açıklamalarına göre kesinti uygulanabilecek gruplar arasında şunlar yer alıyor:
- Yaşlılık aylığı alan emekliler,
- Malullük ve vazife malullüğü aylığı alanlar,
- Sürekli iş göremezlik geliri alanlar,
- Ölüm aylığı veya ölüm geliri alan hak sahipleri,
- Aylık bağlandıktan sonra SGK'ya prim veya GSS borcu bulunduğu tespit edilen kişiler.
Kesintilerin, ilgili kişinin kendi borcuna ilişkin aylığından yapılacağı; borçla ilgisi bulunmayan yakınlarının maaşlarından herhangi bir tahsilat gerçekleştirilmeyeceği belirtiliyor.
Kesinti Oranı Ne Kadar Olacak?
Karakaş'ın değerlendirmesine göre, mevzuatta maaşlardan yapılabilecek kesintiler için yüzde 25'e kadar sınır bulunuyor. Ancak uygulamada kesintilerin çoğunlukla yüzde 10 oranında gerçekleştirildiği ifade ediliyor.
Kesinti işlemleri, SGK'nın alacağının tahsili kapsamında yürütülüyor. Borcun niteliğine göre tahsilat işlemleri ilgili sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde gerçekleştiriliyor.
Öncelikle Hangi Borçlar Tahsil Edilecek?
Aktarılan bilgilere göre tahsilatta öncelik sırası şu şekilde uygulanıyor:
- Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçları,
- Eski isteğe bağlı sigortalılık ve tarım sigortalılığı borçları,
- Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları,
- 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamındaki prim borçları,
- 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamındaki borçlar.
Birden fazla borç bulunması halinde ise zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanarak tahsilat yapılabiliyor. SGK'ya yapılan fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan borçlar da öncelikli olarak mahsup edilebiliyor.
Hangi Aylıklar Kapsam Dışında?
Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre bazı ödemeler kesinti uygulamasının dışında tutuluyor. Bunlar arasında;
- Başarılı sporculara bağlanan aylıklar,
- Terör ve terörle mücadele kapsamında bağlanan bazı aylıklar,
- Hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları
yer alıyor.
İtiraz Hakkı Bulunuyor
Maaşından kesinti yapılan vatandaşların itiraz hakkı da bulunuyor.
Genel sağlık sigortası prim borçlarına ilişkin itirazlar, kişinin ikamet ettiği yerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yapılabiliyor. Diğer prim borçlarıyla ilgili başvurular ise borç dosyasının bulunduğu SGK birimine gerçekleştirilebiliyor.
Önemli Not: Haberde yer alan değerlendirmeler, SGK Uzmanı İsa Karakaş'ın mevcut sosyal güvenlik mevzuatına ilişkin yorumlarını içermektedir. SGK tarafından emekli maaşlarının tamamını kapsayan yeni ve genel bir "%10 otomatik kesinti" uygulaması ilan edilmiş değildir. Kesintiler, yalnızca mevzuatta belirtilen borç ve alacak durumları bulunan hak sahipleri için uygulanmaktadır.