Kıdem tazminatı alarak işten ayrılmayı planlayan milyonlarca çalışan için ilk sigorta giriş tarihi belirleyici olmaya devam ediyor. Sosyal güvenlik mevzuatına göre, yaş şartını beklemeden kıdem tazminatı alma hakkı, sigorta başlangıç tarihine göre farklı koşullara bağlı olarak değişiyor.
Akşam Gazetesi yazarı ve sosyal güvenlik uzmanı Okan Günay Bülbül, çalışanların hangi şartlarla kıdem tazminatı alabileceğine ilişkin değerlendirmesinde, "15 yıl ve 3.600 gün" kuralının herkes için geçerli olmadığını belirtti.
8 Eylül 1999 Öncesi Sigortalılar İçin 15 Yıl ve 3.600 Gün Şartı
İlk defa 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan çalışanlar için, 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3.600 prim günü şartı uygulanıyor.
Bu şartları yerine getiren çalışanlar, SGK'dan "kıdem tazminatı alabilir" yazısını aldıktan sonra iş sözleşmelerini feshederek emeklilik yaşını beklemeden kıdem tazminatına hak kazanabiliyor.
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 Arasında Sigortalı Olanlar
İlk sigorta girişi 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında olan çalışanlar için iki farklı seçenek bulunuyor.
Bu kişiler;
- 7.000 prim gününü tamamladıklarında veya
- 25 yıllık sigortalılık süresiyle birlikte 4.500 prim gününü doldurduklarında
SGK'dan alacakları yazıyla işten ayrılarak kıdem tazminatını talep edebiliyor.
1 Mayıs 2008 Sonrası Sigortalılarda Farklı Uygulama
1 Mayıs 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar için ise farklı kurallar uygulanıyor.
Bu grupta 25 yıllık sigortalılık süresi şartı bulunmuyor. Ancak ilk işe giriş tarihine göre belirlenen prim günü şartının yerine getirilmesi gerekiyor.
Örneğin;
- 1 Mayıs-31 Aralık 2008 arasında sigortalı olanlar için 4.600 prim günü yeterli olurken,
- Sonraki yıllarda işe başlayanlar için gerekli prim günü kademeli olarak artıyor ve 5.400 güne kadar çıkabiliyor.
Bir Günlük Fark Şartları Değiştiriyor
Uzmanlara göre, ilk sigorta giriş tarihindeki bir günlük fark bile uygulanacak emeklilik ve kıdem tazminatı şartlarını değiştirebiliyor.
Örneğin;
- 30 Nisan 2008'de sigortalı olan bir çalışan için 25 yıl sigortalılık ve 4.500 prim günü şartı aranırken,
- 1 Mayıs 2008'de sigortalı olan bir çalışan için 25 yıl şartı uygulanmıyor, ancak 4.600 prim günü koşulu devreye giriyor.
Bu nedenle sigorta başlangıç tarihi, kıdem tazminatı hakkının belirlenmesinde kritik önem taşıyor.
Emeklilikte Yeniden Kıdem Tazminatı Alınabilir mi?
Yargıtay içtihatlarına göre, yaş dışındaki emeklilik şartlarını yerine getirerek kıdem tazminatı alan bir çalışan, bu hakkını aynı gerekçeyle yalnızca bir kez kullanabiliyor.
Ancak daha sonra emeklilik yaşını tamamlayarak emeklilik nedeniyle işten ayrılması ve son işyerinde en az bir yıl çalışmış olması halinde, emeklilik gerekçesiyle yeniden kıdem tazminatı alma hakkı doğabiliyor.
Uzmanlar, kıdem tazminatı hakkını kullanmadan önce sigorta başlangıç tarihi, prim günü ve sigortalılık süresinin SGK kayıtları üzerinden kontrol edilmesinin olası hak kayıplarını önlemek açısından önemli olduğunu belirtiyor.