Ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlar için erken emeklilik imkânı sağlayan yıpranma payı, prim gün sayısını artırırken emeklilik yaşının da belirli şartlarla öne çekilmesine olanak tanıyor. SGK'nın Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ) uygulamasında, kapsamdaki işlerde geçirilen her 360 güne mesleğin risk derecesine göre 60, 90 veya 180 gün ilave hizmet süresi ekleniyor.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında uygulanan sistemde yalnızca işyerinin faaliyet alanı değil, sigortalının yaptığı iş ve ilgili risklere fiilen maruz kalması da dikkate alınıyor.
Yıpranma Payından Hangi Ağır Sanayi Çalışanları Yararlanıyor?
SGK'nın fiili hizmet süresi zammı kapsamında çimento, alüminyum, demir-çelik, döküm ve cam sektörlerindeki belirli işler de bulunuyor. Çalışanın kapsama giren işi fiilen yapması halinde ilave hizmet süresi kazanılabiliyor.
- Çimento fabrikaları: Kapsamdaki belirli işlerde her 360 güne 60 gün eklenebiliyor.
- Alüminyum fabrikaları: Belirlenen üretim işlerinde 60 günlük ilave süre uygulanabiliyor.
- Demir-çelik fabrikaları: Kapsama giren bazı işlerde ilave süre 90 güne ulaşabiliyor.
- Cam ve döküm işleri: Kanunda belirtilen çalışma koşullarını sağlayan sigortalılar FHSZ hakkından yararlanabiliyor.
Yıpranma Payı Emeklilik Yaşını Kaç Yıl Düşürüyor?
Fiili hizmet süresi zammıyla kazanılan süreler, belirli istisnalar dışında en fazla 5 yıl olmak üzere toplam prim gün sayısına eklenebiliyor. Yaş indirimi ise genel uygulamada kazanılan ilave sürenin yarısı üzerinden hesaplanıyor ve en fazla 3 yıl olabiliyor. Bu nedenle 5 yıllık ilave hizmet süresi, her çalışan için doğrudan 5 yıl erken emeklilik anlamına gelmiyor.
Erken Emeklilik İçin Hangi Şartlar Aranıyor?
Yaş indiriminden yararlanabilmek için çalışma süresi şartlarının da karşılanması gerekiyor. Çalışanların hak kaybı yaşamamak için özellikle şu noktaları kontrol etmesi önem taşıyor:
- SGK bildirimi: Çalışılan işin FHSZ kapsamında doğru bildirilip bildirilmediği kontrol edilmeli.
- Hizmet süresi: Kapsamdaki çalışma günlerinin hizmet kayıtlarına doğru yansıdığı takip edilmeli.
- Yaş indirimi şartı: Yer altı işlerinde 1.800 gün, kapsamdaki işlerin büyük bölümünde ise 3.600 günlük çalışma koşulu dikkate alınmalı.
Böylece ağır işlerde geçirilen çalışma süreleri, şartları sağlayan sigortalılar açısından hem prim günü hem de emeklilik yaşı hesabında avantaj sağlayabiliyor.