Altın 6256.85 %0.25
BIST 11661 %-1.53
Dolar 50.4046 %0.05
Euro 55.5757 %0.2
Sterlin 66.5941 %0.41

Türk Tarımının Yeşil Dönüşümü ve COP31 İklim Finansmanı Stratejisi

COP31 DİPLOMASİ YAKLAŞIMI VE İKLİM UYGULAMA KÖPRÜSÜ

Türkiye’nin 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde ev sahipliği yaptığı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), ülkenin küresel iklim diplomasisindeki mimarisini yeniden tanımlaması ve yeşil dönüşüm odaklı makroekonomik stratejilerini uluslararası arenada konumlandırması açısından tarihi bir eşiktir. Küresel iklim krizinin etkilerini en yalın ve yıkıcı biçimde hissettirdiği toprak, su, rekolte istikrarı ve gıda güvenliği parametreleri; uluslararası iklim müzakerelerinin tali bir başlığı değil, doğrudan varoluşsal merkezidir. Bu çerçevede tarım sektörü, münferit bir üretkenlik alanı olarak değil, diplomatik pazarlıkların, emisyon azaltım taahhütlerinin ve iklim finansmanı akışlarının odak noktası olarak ele alınmak zorundadır. Zirve, Antalya’da gerçekleşecek üst düzey bir organizasyonun çok ötesinde; çevresel sürdürülebilirlik ile makroekonomik dayanıklılığı entegre eden, küresel finansal mimarideki aktarım bozukluklarını hedef alan ve Türk tarımını iklim odaklı agro-ekolojik bir dönüşüme sevk edecek stratejik bir kaldıraç niteliğindedir. Bu vizyon doğrultusunda diplomatik birikimin sahaya yansıması, küresel iklim finansmanı kanallarındaki derin mimari dengesizliklerin analiz edilmesini zorunlu kılmaktadır. Unutmayalım “Toprağı Korumadan İklimi Koruyamayız.”

COP31 MÜZAKERELERİ, KÜRESEL İKLİM REJİMİ VE BÖLGESEL RİSK SENTEZİ

  • Paris Anlaşması Hedefleri ve Taahhüt-Uygulama Açığı: 2015 yılında kabul edilen Paris Anlaşması, küresel ortalama sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 2 °C’nin belirgin biçimde altında tutmayı ve kümülatif emisyon bütçesini gözeterek 1,5 °C ile sınırlandırmayı hukuki taahhüt altına almıştır. Ülkelerin kendi belirlediği Ulusal Katkı Beyanları (NDC) mekanizması üzerinden yürüyen bu rejimde COP31; taraf ülkelerin 2035 hedeflerini sunacağı yeni NDC döngüsünün hemen ardından toplanacağı için, taahhütler ile fiili uygulamalar arasındaki küresel açığın mekanik olarak yargılanacağı nihai müzakere karargahıdır.
  • Hukuki Niteliğin Tavsiye Kararlarından Ayrışması: COP31, G20 veya Davos Zirvesi gibi yalnızca temenni ve üst düzey politik tavsiye kararlarının beyan edildiği bir forum değildir. Çözüm üreten, bağlayıcı hukuki karar metinleri tasarlayan, emisyon ticaret mekanizmalarından fon tahsisat protokollerine kadar uluslararası hukuk bağlamında doğurganlığı olan en üst BM müzakere organıdır. Zirve, yeni metinler imzalamaktan ziyade mevcut Paris Anlaşması’nın mali aktarım mekanizmaları ve teknik kurallarının sahaya uygulanmasına odaklanacaktır.
  • Akdeniz Havzası’nın Yıkıcı İklimsel Gerçekliği: Akdeniz Havzası, küresel ısınma ortalamasından belirgin şekilde daha hızlı ısınan ve ekolojik kırılganlığı yüksek olan kritik bir iklim sıcak noktasıdır. Türkiye açısından şiddetlenen su stresi, kronikleşen kuraklık dalgaları, orman yangınları, zamansız don ve şiddetli taşkınlar, teorik simülasyonlar değil; tarladaki rekolteyi, çiftçinin finansal dayanıklılığını ve ulusal gıda arzını doğrudan tehdit eden yakıcı saha gerçekleridir.

“Diyalog, Uzlaşı ve Aksiyon” Vizyonu ve Türkiye’nin İklim Diplomasisi Geçmişi

COP31 Başkanlığı’nı üstlenen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM liderliğinde yürütülen “Diyalog, Uzlaşı ve Aksiyon” yaklaşımı, iklim diplomasisini soyut diplomatik söylemlerden arındırarak somut, ölçülebilir ve doğrudan sahayı dönüştüren finansal mekanizmalara bağlamayı hedefler. Türkiye’nin küresel iklim ve çevre yönetişimindeki bu iddialı duruşu, geçmişe dayanan diplomatik birikimi ve uluslararası alandaki vizyoner hamleleriyle şekillenmiştir:

  • UNCCD COP12 ve “Ankara Kararları” Birikimi: Türkiye, 2015 yılında Ankara’da ev sahipliği yaptığı Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi 12. Taraflar Konferansı (UNCCD COP12) sonucunda küresel arazi bozulumunun dengelenmesi prensibini uluslararası literatüre “Ankara Kararları” olarak kazandırmış, diplomasiyi arazi yönetimiyle entegre etme kabiliyetini kanıtlamıştır.
  • Sıfır Atık Vizyonunun Uluslararası Küresel Açılımı: Sıfır Atık hareketinin BM Genel Kurulu kararlarıyla küresel bir politika zeminine oturtulması, Türkiye’ye maddesel geri dönüşüm, döngüsel ekonomi altyapısı ve atık yönetimi konularında uluslararası fonları ve projeleri yönlendirme kapasitesi kazandırmıştır.
  • Diplomatik Ağırlık ve Fon Temin Kapasitesi: Çevre diplomasisindeki bu tarihsel kurumsal hafıza, COP31 ev sahipliği ile birleştiğinde Türkiye’nin uluslararası iklim finansmanı mekanizmalarındaki müzakere gücünü ve görünürlüğünü doğrudan yükseltmektedir.

İklim Uygulama Köprüsü: Taahhütleri Projeye ve Finansmana Dönüştürme Modeli

COP31 Başkanlığı’nın stratejik bir mimari olarak kurguladığı “İklim Uygulama Köprüsü” modeli, uluslararası iklim beyanlarının kâğıt üzerinde kalmasını engellemek amacıyla; taahhütleri doğrudan uluslararası yeşil finansman kanallarına (Yeşil İklim Fonu, Küresel Çevre Tesisi, Çok Taraflı Kalkınma Bankaları) erişebilir Finanse edilebilir projeler dizisine dönüştürmeyi amaçlar. Bu modelin başarıya ulaşması, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yürüttüğü uluslararası iklim diplomasisi ile Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ulusal agro-ekonomik üretim politikalarının tam bir uyumlaştırma içinde yürütülmesini gerektirir.

Söz konusu stratejik uyumlaşma sağlandıktan sonra, küresel iklim finansmanı portföyündeki makroekonomik dengesizliklerin ve Türk tarımının mevcut yapısal kırılganlıklarının doğrudan neye tekabül ettiği incelenmelidir.

KÜRESEL İKLİM FİNANSMANI VE TÜRK TARIMININ MEVCUT TABLOSU: ZORLUKLAR VE FIRSATLAR

Küresel iklim finansmanı mimarisinde, fonların kümelendiği sektörler ile iklim krizinin tahribat yarattığı saha gerçekliği arasında devasa bir dengesizlik bulunmaktadır. Tarım ve gıda sistemleri küresel ölçekte gezegensel sınırların aşılmasında anahtar bir rol üstlenmesine karşın, küresel iklim finansmanından sembolik oranlarda pay almaktadır. Bu durum, Türk tarımının yüksek girdi maliyetleri ve iklimsel risklerle birleştiğinde yapısal kırılganlıklar oluştururken, COP31 vasıtasıyla bu kaynağın Anadolu topraklarına aktarılması için benzersiz bir stratejik fırsat penceresi sunmaktadır.

İklim Finansmanı Adaletsizliği ve Tarım Zorlukları

Gıda ve tarım sistemleri, iklim krizinin hem en büyük itici güçlerinden biri hem de krizden en hızlı ve ağır etkilenen sektörlerin başında gelir. Küresel gıda sistemleri, tarladan sofraya kadar uzanan tedarik zincirlerinde toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık 1/3’ünden sorumlu olmasına tezat olarak; küresel iklim finansmanı tahsisatlarından yalnızca %4 düzeyinde pay alabilmektedir.

2024 yılında Bakü’de gerçekleştirilen COP29 zirvesinde gelişmekte olan ülkelere aktarılmak üzere kabul edilen yıllık 300 milyar dolarlık Yeni Kolektif Sayısallaştırılmış Hedef (NCQG), küresel ölçekte iklim değişikliğiyle mücadele ve uyum için gerekli olan yıllık 1,3 trilyon dolarlık reel ihtiyaç ile kıyaslandığında derin bir finansman açığını ortaya koymaktadır.

Zirve Ekonomisinden Anadolu Üreticisine: Bölgesel Kazanım Analizi

COP31’in 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da gerçekleşiyor olması; oteller, tur operatörleri, ulaşım sektörü, restoranlar ve kent esnafı açısından kısa vadeli, geçici bir zirve ekonomisi canlılığı ve ağırlama hizmetleri geliri sağlayacaktır. Ancak diplomatik ve stratejik açıdan analizi uygulandığında görünür gerçek şudur: Antalya’daki otel doluluk oranları ve konaklama gelirleri kısa sürelidir; zirve bittiğinde yabancı heyetler ayrılacak ve şehir olağan ekonomisine dönecektir. Zirvenin nihai başarısı, organizasyonun geçici turizm gelirleri getirmesiyle değil; COP31 mekanizmaları vasıtasıyla sağlanan yeşil finansmanın Anadolu’daki üretim havzalarına kalıcı, teknolojik ve ekolojik altyapı olarak aktarılmasıyla ölçülecektir.

Bu doğrultuda, geçici zirve ekonomisinin ötesine geçilerek bölgesel bazda yapılması gereken finansman ve entegrasyon müdahaleleri sözde kalmayıp hayata geçirilmelidir.

Türk Tarımının Yapısal Kırılganlıkları ve Saha Gerçekleri

Türk tarımı; iklim krizinin tetiklediği aşırı hava olayları ile yüksek girdi maliyetleri, yaşlanan çiftçi nüfusu ve plansızlık gibi kronik sektörel sorunların kesişim noktasında sıkışmış durumdadır. Saha, üreticilerin karlılık krizleri ve iklimsel belirsizlikler karşısında karamsarlık yaşadığı bir tablodur.

Ekoloji biliminin temel prensipleri gereği doğa, tekil ve parçacıl varsayımlara dayanan tümevarım yöntemiyle değil, sistemin bütüncül dengesini gözeten tümdengelim ilkesiyle incelenmelidir. Ekosistem; “belli bir alanda yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim içinde olan canlılar ile bunların cansız çevrelerinin oluşturduğu bir bütün” olarak tanımlanır. Doğanın kendi dengesini arama ve düzeltme mekanizmaları insan ölçeğinde değil; 30, 50, 100 ve 500 yıllık uzun iklimsel döngüler halinde tecelli eder. İnsanoğlunun mühendislik ve yapılaşma hırsıyla doğanın yatağına ve sınırlarına müdahale etmesi, doğanın kendi dengesini kurmak üzere geri getirdiği 500 yıllık düzeltme hareketlerinde felaketle sonuçlanmaktadır. Bunun en somut tarihsel örneği; 11 Ağustos 2021 tarihinde ağır bir sel felaketi yaşayan Kastamonu’nun Bozkurt ilçesinde, 400 metre genişliğindeki doğal dere yatağının imar müdahaleleriyle 15 metrelik dar bir taşkın koruma kanalına sıkıştırılması ve doğanın zamanı geldiğinde kendi yatağını yıkıcı bir güçle geri almasıdır.

Bilimsel tümdengelim ve ekolojik gerçekler ışığında Türk tarımının maruz kaldığı Risk ve Etki Analizi aşağıda yapılandırılmıştır:

İklimsel ve Ekolojik Risk Faktörleri:

  1. Şiddetli Aşırı Hava Olayları: Sıcaklık rekorları, kronikleşen kuraklık, zamansız don, şiddetli dolu, hortum ve taşkın olaylarının sıklık ve şiddetinin artması.
  2. Ekosistem Bozulması: Doğal dere yataklarına yapılan müdahaleler ve arazi bozulumu sonucu toprak erozyonunun hızlanması, erozyonla taşınan sedimantasyonun su barajlarını doldurması.

Yapısal ve Sosyo-Ekonomik Etkiler:

  1. Girdi Maliyetleri ve Karlılık Baskısı: Dışa bağımlı kimyevi gübre, mazot ve elektrik fiyatlarındaki yükselişin çiftçi marjlarını eritmesi.
  2. Demografik Yaşlanma: Tarımsal nüfus yaş ortalamasının yükselmesi, genç nüfusun topraktan koparak kentlere göç etmesi.
  3. Gıda Güvenliği ve Nüfus Baskısı: BM Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) 2050 yılına kadar küresel gıda üretiminin iki katına çıkarılması gerektiği yönündeki ikazına rağmen tarım arazilerinin amaç dışı kullanıma kurban edilmesi.

Bu kırılganlıkları ortadan kaldırmak, çevre, enerji ve tarım politikalarını münferit birer bürokratik alan olmaktan çıkarıp döngüsel bir entegrasyon modelinde birleştirmeyi şart koşmaktadır.

ÇEVRE-ENERJİ-TARIM ENTEGRE STRATEJİSİ: BÜTÜNCÜL YEŞİL DÖNÜŞÜM MODELİ

Sürdürülebilir bir milli kaynak yönetimi; çevre koruma esaslarının, yenilenebilir enerji altyapısının ve tarımsal üretim sistemlerinin tek bir döngüsel ekonomi modelinde birbirini beslediği entegre bir yapıyla mümkündür. “Doğada çöp yoktur, her atık başka bir sürecin hammaddesidir” ilkesinden hareketle; entansif hayvancılık ve kentsel yaşam atıklarının çevresel bir kirlilik yükü olmaktan çıkarılarak biyoenerjiye ve yüksek değerli organik gübreye dönüştürülmesi, makroekonomik dışa bağımlılık katsayısını düşüren anahtar stratejidir.

Organik Atık Yönetimi, Biyogaz ve Döngüsel Ekonomi

Türkiye’de kentsel mutfak atıkları, bağ-bahçe artıkları, pazar yeri atıkları ve raf ömrü dolmuş market ürünleri gibi organik maddeler düzenli depolama altyapısı eksikliği nedeniyle vahşi depolamaya gitmektedir. Diğer taraftan entansif hayvancılık işletmelerinde ortaya çıkan hayvan dışkıları, biyo-güvenlik tehditleri gerekçesiyle aceleyle tesis dışına çıkarılmakta ve doğrudan arıtılmadan tarım arazilerine dökülmektedir. Bu durum üçlü bir tahribat yaratmaktadır:

  1. Toprağın mikrobiyolojik ve fiziksel dengesini bozmaktadır.
  2. Yağışlarla yıkanarak yüzey ve yer altı su kaynaklarında amonyak ve nitrat kirliliği oluşturmaktadır.
  3. Atmosfere karbondioksitten 28 kat daha tehlikeli bir sera gazı olan metan salımı yaparak iklim krizini derinleştirmektedir.

Türkiye’de bu atıkların yönetimine ilişkin yasal mevzuat kurgulanmış olmakla birlikte, saha uygulaması ve bölgesel işleme altyapısı son derece yetersizdir.

Toprak Sağlığı, Nadas Yönetimi ve Gübre İthalatı Bağımlılığı

Türkiye tarım arazilerinde ideal koşullarda %5 seviyesinde bulunması gereken organik madde oranı, kritik bir sınır olan %1 düzeyine gerilemiştir. Ayrıca, işlenebilir tarım alanlarının yaklaşık %15‘i su yetersizliği ve verimsizlik nedeniyle nadasa bırakılmaktadır. Topraktaki organik madde çöküşü, bitkinin besin alımını zorlaştırmakta; bu durum çiftçiyi daha fazla kimyevi gübre kullanmaya zorlayarak hammaddede %90’ı aşan ithalat bağımlılığı üzerinden ülke ekonomisine ağır bir döviz yükü bindirmektedir.

Organik gübre ve kompost uygulamasının toprağın kimyasal ve biyokimyasal süreçleri üzerindeki Onarıcı Fayda Analizi:

  • Su Tutma ve Havalanma Kapasitesi: Organik madde, toprağın gözenekli (poröz) yapısını iyileştirerek su tutma kapasitesini katlayarak artırır; toprağın havalanmasını sağlar ve işleme için gereken akaryakıt tüketimini düşürür.
  • Temel Besin Elemanları Desteği: Toprağın makro ve mikro besin ihtiyacı olan azot (N), fosfor (P), kükürt (S) ve kalsiyum (Ca) elemanlarını doğal formda toprağa kazandırır.
  • Kilitli Besin Elemanlarının Biyokimyasal Çözünmesi (Nutrient Unlocking): Yüksek pH veya topraktaki kimyasal kilitlenme nedeniyle toprağın yapısında var olduğu halde bitki kökleri tarafından emilemeyen azot, fosfor ve iz elementlerin şelatlayarak çözünmesini ve bitki tarafından alınabilir formata geçmesini sağlar.
  • Nadas Alanlarının Daraltılması: Toprağın su ve besin tutma yeteneğini yükselterek nadasa bırakılan alanların miktarını azaltır, tarımsal alan verimliliğini yükseltir.

Yenilenebilir Enerji Entegrasyonu ve 2023 Vizyon Hedefleri ile Karşılaştırma

Fosil yakıtların küresel enerjinin %80’ini domine ettiği mevcut düzende enerji, tarımsal işletmelerin ve sulama kooperatiflerinin en yüksek maliyet kalemi haline gelmiştir. Hayvancılık tesisleri ve üretim yapılanmaları kurgulanırken sadece et, süt veya yumurta rekoltesi değil; çatı GES (Güneş Enerji Santralleri), biyogaz, rüzgâr ve jeotermal entegrasyonu bütünsel bir işletme ekonomisi olarak tasarlanmalıdır.

Cumhuriyetin 2023 Vizyon hedefleri çerçevesinde belirlenmiş olan parametreler ile saha gerçeklerinin karşılaştırmalı analizi aşağıda sunulmuştur:

Vizyon Alanı

Stratejik Vizyon Hedefi

Entegrasyon ve Saha Gerçekliği Analizi

Çevre Vizyonu

Evsel ve sanayi atıklarının çevreci ilkelere göre yönetilmesi; yeşille bütünleşmiş yüksek refah çevresi.

Mevzuat altyapısı bulunmakla birlikte, tarımsal ve kentsel organik atıkları işleyecek entegre kompost/biyogaz altyapısı yaygınlaştırılmalıdır.

Enerji Vizyonu

Toplam enerji üretim portföyünde yenilenebilir enerjinin payının %30‘a çıkarılması.

Tarımsal işletmelerde çatı GES, biyokütle ve jeotermal kullanımı teşvik edilerek dışa bağımlılık katsayısı düşürülmelidir.

Tarım Vizyonu

Tarımsal GSYİH’de dünyada ilk 5 ülke arasına girmek; 150 milyar $ tarımsal GSYİH ve 40 milyar $ ihracat.

İklim stresi ve yüksek girdi maliyetleri nedeniyle üretim planlaması yapılması ve iklim odaklı destekleme modeline geçilmesi zorunludur.

Bu stratejik vizyonun uygulanabilir bir kamusal politikaya dönüştürülmesi, mevzuat ve yönetişim araçlarının eylem planına dökülmesini gerektirmektedir.

EYLEM PLANINI ŞEKİLLENDİRME VE POLİTİKA ÖNERİLERİ: ÜRETİM PLANLAMASINDAN İKLİM SİGORTASINA

COP31 zirvesiyle elde edilecek diplomatik meşruiyet ve uluslararası iklim finansmanı imkanları; Türk tarımının saha gerçekleriyle uyumlu, kamusal rehberlikle yürütülen somut eylem planlarına dönüştürülmelidir. İklim krizini ve su bütçesini merkeze almayan hiçbir tarım politikasının başarı şansı bulunmamaktadır. Çiftçinin finansal risklerini üstlenen, teknolojik uyumu hızlandıran ve sahadaki emektarları karar masasına oturtan bütüncül politika araçları acilen hayata geçirilmelidir.

İklim ve Su Odaklı Tarımsal Üretim Planlaması

Su kaynaklarının kısıtlarını merkeze koymayan bir tarımsal üretim planlaması, iklim değişikliği çağında sürdürülemez. Bu doğrultuda:

  • Mevzuat ve Plan Uyumlaştırılması: Yasama organının gündeminde yer alan Su Kanunu ve hazırlıkları sürdürülen Türkiye Milli Su Planı; Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Milli Tarım Projesi ve üretim planlaması direktifleriyle eksiksiz biçimde entegre edilmelidir.
  • Havza Bazlı Ürün Deseni Zorunluluğu: Havza Bazında Yönetim ve Ürün Deseni Bu, pasif ve reaktif bir model olan “Elimizdeki suya göre ne ekiyorsak odur” anlayışından, proaktif ve stratejik bir model olan “Ülkenin ihtiyacı olan stratejik ürünleri nerede en verimli şekilde yetiştirebiliriz ve suyu oraya nasıl ulaştırırız?” vizyonuna geçmektir. Klasik anlayışın ötesine geçerek, “TARIMA GÖRE SU” tedarikini sağlayacak stratejik bir planlama yapılmalıdır. Bu yaklaşım, suyun bol olduğu havzalardan suyun kısıtlı olduğu tarım havzalarına su transferi gibi büyük devlet projelerini cesurca ele almayı gerektirir. Aynı zamanda, devlet destekleme politikaları, su potansiyeli yüksek olan bölgelerde su isteği fazla olan stratejik ürünlerin (örneğin mısır, pamuk) yetiştirilmesini teşvik edecek şekilde yeniden düzenlenmelidir.
  • Teknoloji ve Modern Sulama Entegrasyonu: Kırılgan Dengenin Geleceği : Türkiye, su yönetimi konusunda kritik bir yol ayrımındadır. Mevcut altyapısal, kurumsal ve iklimsel sorunlar, ülkenin gıda güvenliği ve ekonomik refahı için somut bir risk oluşturmaktadır. Ancak bu tablo, umutsuz olmak için bir neden değildir. Sonuç olarak, Türkiye’nin su geleceği, yeni barajlar veya kanallar inşa etmekten çok, öncelikle suyu yöneten kurumsal yapıyı ve stratejik vizyonu inşa etmekle güvence altına alınacaktır. “Su Kanunu” olmadan yapılacak her altyapı yatırımı, temeli olmayan bir binaya kat çıkmaya benzeyecektir.

Verim ve Gelir Kaybını Karşılayan Yeni Nesil Tarım Sigortacılığı

Mevcut tarım sigortacılığı (TARSİM) sistemleri; ağırlıklı olarak yalnızca munzam afetler (sel, yangın, dolu, fırtına) gerçekleştikten sonra oluşan fiziki zararları tazmin etmek üzerine kurgulanmıştır. Oysa iklim değişikliğinin yarattığı sinsi kuraklık, aşırı sıcaklık dalgaları ve yağış düzenindeki kaymalar doğrudan rekolte çöküşlerine ve çiftçinin finansal olarak iflas etmesine neden olmaktadır.

  • Verim ve Gelir Kaybı Sigortası Modeli: Afet odaklı klasik tazminat anlayışından; iklimsel dalgalanmalar kaynaklı rekolte düşüşlerini ve piyasa fiyat dalgalanmalarını kapsayan “Verim Kaybı ve Gelir Kaybı Sigortası” modeline acilen geçilmelidir.
  • Devlet Destekli Finansal Kalkan: İklim riskleri nedeniyle üreticinin topraktan kopmasını engelleyecek, uluslararası iklim finansmanı fonlarıyla desteklenmiş gelir garantili risk havuzları oluşturulmalıdır.

2030 Hedefleri, Çevresel Uyum ve Çiftçi Odaklı Saha Yönetimi

Bilimsel uyarılar ve saha tecrübeleri, iklim değişikliğinin plansızlık ve tedbirsizlik için bir mazeret olarak kullanılamayacağını netleştirmektedir. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay’ın bilimsel olarak altını çizdiği üzere; aşırı hava olaylarının frekansı ve yıkıcılığı gelecekte katlanarak artacaktır. İklim krizine karşı plansızlığı örtbas etmek yerine, katı emisyon azaltım hedefleri ve ekosistem koruma tedbirleri uygulanmalıdır. Toprağın emektarları, üretimin gerçek sahipleri olan çiftçiler bu sürecin nesnesi değil, karar alma mekanizmalarının bizzat öznesi yapılmalıdır.

Aksiyon odaklı Stratejik Öncelikler Listesi:

  • Sera Gazı Azaltım Hedefi (%50): 2030 yılına kadar tarım ve bağlı sektörlerde sera gazı salımları için en az %50 azaltım hedefi konulmalı ve tavizsiz uygulanmalıdır.
  • Ekosistem ve Orman Koruması: Orman Kanunları hiçbir imtiyaza fırsat verilmeden titizlikle uygulanmalı; yanan alanlar derhal gençleştirilmeli, biyoçeşitlilik ve doğal habitatlar iklim uyum planlarının merkezine konulmalıdır.
  • Bütüncül Tesis Destekleri: Hayvancılık işletmelerine yönelik devlet destekleri; sadece canlı hayvan veya barınak altyapısını değil, çatı GES, biyogaz, kompost ve organik gübre tesis yatırımlarını zorunlu paket olarak kapsamalıdır.

Nihai Çağrı: İklim, Su ve Gıda Güvenliği Mantığı

COP31 ev sahipliği; Türkiye için yalnızca Antalya otellerinin dolduğu, uluslararası heyetlerin ağırlandığı geçici bir diplomasi ve turizm etkinliği olarak okunamaz. Bu zirve; Konya’nın su varlığını, Yozgat’ın mercimeğini, Çukurova’nın narenciyesini, Manisa’nın bağlarını, Ardahan ve Kars’ın meralarını, Karadeniz’in fındığını, Ege’nin zeytinini ve Trakya’nın ayçiçeğini koruma altına alacak ulusal bir agro-ekolojik dönüşüm hamlesinin temeli yapılmalıdır. Küresel iklim finansmanı kanallarının doğrudan Anadolu toprağına ve çiftçisine aktarılması, milli kalkınmanın ve gıda egemenliğinin teminatıdır.

Gelecek nesillerin gıda güvenliğini ve ülkenin stratejik bağımsızlığını temin eden nihai stratejik doktrinimiz;

“İklim güvenliği olmadan su güvenliği, su güvenliği olmadan gıda güvenliği, gıda güvenliği olmadan güçlü bir Türkiye olmaz!”

Celil ÇALIŞ
Ziraat Yüksek Mühendisi

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Celil ÇALIŞ Arşivi